سلامتیارتریگلیسیرید بالا را جدی بگیرید
چرا تریگلیسیرید بالا میرود و چگونه آن را کنترل کنیم؟
سه ستون اصلی کنترل تریگلیسیرید: تغذیه سالم، تحرک بدنی منظم و کاهش پایدار سطح آن
تریگلیسیرید نوعی چربی (لیپید) است که در خون جریان دارد و رایجترین نوع چربی بدن به شمار میرود. وقتی غذا میخورید، بدن کالریهای اضافی را که فوراً به آنها نیاز ندارد به تریگلیسیرید تبدیل میکند و در سلولهای چربی ذخیره میکند تا بعداً بهعنوان انرژی مصرف شود. تریگلیسیرید با کلسترول تفاوت دارد، هرچند هر دو در یک آزمایش خون به نام «پروفایل چربی» یا «پانل لیپید» بررسی میشوند و هر دو در سلامت قلب و عروق نقش دارند.
مرزی: ۱۵۰ تا ۱۹۹
بالا: ۲۰۰ تا ۴۹۹
بسیار بالا: ۵۰۰ به بالا
واحد: میلیگرم بر دسیلیتر (mg/dL) — بر اساس AHA
علل شایع افزایش تریگلیسیرید خون
تریگلیسیرید بالا معمولاً نتیجه ترکیبی از چند عامل است، نه یک علت واحد:
عوامل مرتبط با تغذیه و سبک زندگی
- دریافت کالری بیشتر از نیاز بدن، بهویژه از کربوهیدراتهای تصفیهشده
- مصرف زیاد قند، فروکتوز و نوشیدنیهای شیرین
- مصرف الکل؛ حتی مقادیر کم نیز اثر محسوسی دارد
- مصرف بالای چربیهای اشباع و ترانس
- کمتحرکی و شیوه زندگی نشسته
- اضافهوزن و چاقی، بهویژه تجمع چربی دور کمر
بیماریها و شرایط زمینهای
- دیابت نوع ۲ و مقاومت به انسولین کنترلنشده
- سندرم متابولیک
- کمکاری تیروئید
- بیماری مزمن کلیه و سندرم نفروتیک
- بیماریهای کبدی، از جمله کبد چرب
داروها
- دیورتیکهای تیازیدی و برخی داروهای فشار خون (بتابلوکرها)
- استروژن و قرصهای ضدبارداری هورمونی
- کورتیکواستروئیدها
- برخی داروهای ایمونوساپرسیو و داروهای خاص HIV
عوامل ژنتیکی و سایر عوامل
- سابقه خانوادگی تریگلیسیرید یا کلسترول بالا
- اختلالات ژنتیکی نادر لیپید، مانند هایپرتریگلیسیریدمی خانوادگی
- بارداری، بهویژه در سهماهه سوم
- افزایش سن
چرا تریگلیسیرید بالا اهمیت دارد؟
- افزایش خطر تصلب شرایین، بیماریهای قلبی-عروقی و سکته مغزی
- در سطوح بسیار بالا خطر پانکراتیت حاد
- ارتباط نزدیک با سندرم متابولیک و کبد چرب
چهار راهکار عملی برای کنترل تریگلیسیرید
۱. تغذیه هوشمند
- کاهش چشمگیر قندهای ساده، فروکتوز و کربوهیدراتهای تصفیهشده
- جایگزینی چربیهای اشباع و ترانس با چربیهای سالم
- مصرف ماهیهای چرب حداقل دو بار در هفته
- افزایش فیبر محلول
- محدود کردن الکل
۲. تحرک بدنی منظم
حداقل ۱۵۰ دقیقه در هفته فعالیت هوازی.
۳. کاهش وزن تدریجی و پایدار
۵ تا ۱۰ درصد کاهش وزن.
۴. مدیریت عوامل زمینهای و پایش منظم
کنترل دیابت، تیروئید و آزمایش دورهای.
چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کنیم؟
- درد شدید شکم
- تهوع و استفراغ مداوم
- تب
- برجستگیهای زرد زیر پوست
- علائم دیابت کنترلنشده
سوالات متداول
تریگلیسیرید بالا با کلسترول بالا چه فرقی دارد؟
تریگلیسیرید انرژی ذخیرهشده را حمل میکند، در حالیکه کلسترول در ساخت سلولها و هورمونها نقش دارد.
آیا تریگلیسیرید بالا علامت دارد؟
در بیشتر موارد نه. اغلب با آزمایش خون کشف میشود.
تغییر سبک زندگی چقدر طول میکشد؟
معمولاً چند هفته تا چند ماه.